Union Belge des Géomètres-Experts - Belgische Unie van Landmeters-Experten
Géomèdia
 




The 4th(BE)PL Div Needs Your Help ! - "Avoidance of Third Party Interference"

De 4(BE)PL Div heeft uw medewerking nodig - Preventie van interferenties door derden

Jean-Yves Pirlot

Majoor Jean-Yves Pirlot is hoofd van de dienst Geomatica van de Divisie Infrastructuur.

Hij is licenciaat van de Koninklijke Militaire School, Landmeter-Expert sinds 1992, houder van een diploma van Master of Information Science (GIS) en van een DES in cartografie en remote sensing.



Belangrijk bericht

Dit artikel komt uit een speciale editie van de "Landmeter-Expert" (N.326 van 15 november 2004). Dit nummer is het resultaat van de samenwerking tussen de Belgische Unie van Landmeters-Experten, de Nationale Vereniging van Landmeters-Experten, Defensie en de 4de Belgische NAVO Pijpleidingen Divisie.

Zonder de andere bijdragen in het tijdschrift te willen overschaduwen, vestigt deze speciale editie in het bijzonder de aandacht op het belang van een goede samenwerking tussen de landmeters-experten, de notarissen en Defensie om incidenten m.b.t. NAVO pijpleidingen te voorkomen.

De lijst van gemeenten die door één of meer dergelijke leidingen worden doorkruist (landmeter-expert nr. 326 2004/3 bladzijde 46), wordt gegeven ter indicatieve titel zonder afbreuk te doen aan de naleving van de wettelijke en reglementaire voorschriften in dit verband. Deze lijst evolueert nauwelijks in de tijd. Hij is niettemin aan veranderingen onderhevig en wijzigt volgens de indienstneming of de buitendienststelling van bepaalde stukken.

Zo doorkruist het tracé van een nieuwe NAVO-pijpleiding (2004) tussen Glons en Sankt Vith sinds kort ook de gemeenten LUIK (4000) en HERSTAL (4040).

Om u op een efficiënte wijze op de hoogte te houden van toekomstige wijzigingen, werken de Unie van Belgische Landmeters-Experten en Defensie momenteel aan een tool die op deze site (www.ubg-bul.be) beschikbaar zal zijn en die zal toelaten op elk moment de naam van een gemeente of deelgemeente (cadastrale divisie) in te tikken en te ervaren of het een PL gemeente is of niet. Aan de te volgen procedures zal eveneens worden herinnerd. Nu reeds is het mogelijk een recente versie van de lijst de gemeenten te consulteren. De postcodes van de gemeenten worden er indicatief vermeld daar het louter feit dat een deelgemeente deel uitmaakt van een PL gemeente volstaat om de verplichte raadplegingsprocedure op te leggen.



De rol van Defensie in het domein van structurering en de inrichting van het grondgebied is ver van verwaarloosbaar.

Dit departement beheert immers een aanzienlijk patrimonium dat zich over een totale oppervlakte van 27000 ha uitstrekt, verdeeld in een 300 entiteiten verspreid over het nationale grondgebied, gaande van kleine percelen van enkele centiaren tot enorme oefenterreinen van enkele duizenden hectaren. Bovendien reiken bepaalde onroerende zakelijke rechten tot ver buiten de grenzen van de militaire domeinen in de strikte zin. Aldus is een luchtbasis omgeven door ringvormige oppervlakken met bouwhoogtebeperkingen die tot 15 km ver van het centrum van de luchthaven kunnen reiken. De munitiedepots zijn eveneens door een ringvormige veiligheidszone omgeven, die echter in dit geval nooit de 1200 m overschrijdt.
Een tweede type van erfdienstbaarheden beoogt de veiligheid van communicatielijnen en is dus van nature meer lineair. We denken hier aan de hertzbundelkabels tussen de militaire telecommunicatietorens maar eveneens aan de NAVO pijpleidingen die het onderwerp zijn van dit artikel.

Geplaatst voor een veelvoud aan te vrijwaren rechten heeft Defensie een concept ontwikkeld genaamd "Avoidance of Third Party Interference (A-TPI)" dat erin bestaat het interferentierisico met derden i.v.m. de voornoemde zakelijke rechten tot een minimum te beperken en dit zonder buitensporig de economische en sociale ontwikkeling van de betroken zones af te remmen.

Vanwege hun relatief diskreet karakter zijn de NAVO pijpleidingen een belangrijke potentiële bron van TPI. Het aanleggen van een ondergrondse leiding verloopt zelden onopgemerkt, maar toch vervaagt de plaats van het juiste verloop snel in het collectief en individueel geheugen, zelfs dat van de ooggetuigen van de werken. Men begrijpt bijgevolg dat Defensie alles in het werk stelt om een hoog veiligheidsniveau te waarborgen (zie kader).

Chantier

In zijn hoedanigheid van uitbater van het netwerk speelt de 4e (Belgische) NAVO Pijpleidingen Divisie [4(BE)PL Div] een hoofdrol in deze materie. Ze werkt nauw samen met de Divisie Infrastructuur van de Algemene Directie Material Resources van de Defensiestaf (MRInfra) die verantwoordelijk is voor de installatie-, herstelling- en onderhoudswerken van grote omvang. Het domaniaal beheer, dat hoofdzakelijk de aankoop van de ondergrond evenals het instellen en het beheer van de erfdienstbaarheden bovengronds behelst, valt eveneens onder MRInfra.

De veiligheidsdienst van 4(BE)PL Div waakt diskreet maar efficiënt over het naleven van de wetgeving en de veiligheidsmaatregelen. De veldploeg, voornamelijk met preventief doel, is samengesteld uit meerdere lijninspecteurs. Hun opdracht bestaat er grotendeels in om het juiste traject op te sporen en af te palen in aanwezigheid van aannemers of eigenaars die bouwprojecten wensen op te starten. Voor routinewerken zullen zij punctuele controles uitvoeren tijdens de werkzaamheden, maar indien de omstandigheden het vereisen blijft een afgevaardigde ter plaatse gedurende de volledige duur van de werken. Indien een lid van de veiligheidsdienst een inbreuk vaststelt, richt hij een verslag aan de bevoegde dienst van de Divisie Infrastructuur. In een eerste fase zal het personeel van het bureel erfdienstbaarheden van de dienst geomatica (MRInfra-G/G) proberen de zaak in der minne te regelen. Indien men niet tot een vergelijk komt, wordt de zaak voor het gerecht gebracht. Dit is maar zelden het geval.

Teneinde de inspecteurs preventief zouden kunnen optreden dienen zij ook gewaarschuwd te worden van de geplande activiteiten. Deze materie maakt het voorwerp uit van een wet van 1965 en haar toepassingsbesluiten, meer bepaald het Koninklijk Besluit van 1988 dat een veiligheidszone voorziet van 15 m langs weerszijden van de leidingen.

Dit besluit bepaalt o.a. dat vanaf het ontwerpen van de werken de bouwheer, of in zijn naam de ontwerper, zich bij de gemeente waar de werken zullen uitgevoerd worden moet informeren over de aanwezigheid van leidingen op haar grondgebied. In voorkomend geval zal de gemeente binnen de acht werkdagen de namen van de betrokken vervoerders meedelen. De bouwheer, of in zijn naam de ontwerper brengt onmiddellijk de eventuele vervoerder op de hoogte van de aard en de lokalisatie van de voorziene werken. Binnen de vijftien werkdagen volgend op de ontvangst van dit bericht, zal de vervoerder de beschikbare informatie over de bestaande of geplande installaties overmaken. Na ontvangst van deze inlichtingen zal de bouwheer, of in zijn naam de ontwerper, in overleg met de vervoerder de omvang van de beschermde zone en over de maatregelen die moeten genomen worden om de veiligheid en instandhouding van de transportinstallatie bepalen.

De bouwheer maakt deze gegevens over aan de aannemer die verplicht is deze bij te werken volgens een gelijkaardige procedure. Op het einde van het onderzoek volgt er overleg tussen de aannemer en de vervoerder teneinde de bijkomende maatregelen te voorzien die genomen dienen te worden teneinde de veiligheid en de instandhouding van de transportinstallatie te waarborgen. Voor de aanvang der werken dient de vervoerder opnieuw verwittigd te worden. De werken mogen niet starten alvorens met behulp van peilingen de juiste lokalisatie van de installatie uitgevoerd te hebben en na alle bovenvermelde bewarende maatregelen genomen te hebben. Voor de NAVO pijpleidingen moeten de proefboringen plaats hebben in de aanwezigheid van een afgevaardigde van de 4(BE)PL Div of van de technische dienst van MRInfra.

Er weze opgemerkt dat de term "werken" in de meest ruime zin dient te worden verstaan (zie kader). Het omploegen over een diepte van meer dan 50 cm valt eveneens onder deze bepalingen. Deze 50 cm worden vanzelfsprekend gemeten t.o.v. het oorspronkelijk maaiveld, terwijl de mechanische erosie op zich al als een niet toegelaten wijziging van het reliëf beschouwd wordt. De eigenaars van landbouwgronden hebben er bijgevolg alle belang bij hun uitbaters te waarschuwen en een regelmatig nazicht te vragen van de diepte van de leidingen die hun terreinen doorkruisen.

Boven op deze procedure van overleg worden de ondergrondse innemingen ten voordele van militaire leidingen belast met een zone van erfdienstbaarheid aan de oppervlakte. Deze erfdienstbaarheidszone varieert van twee tot drie meter aan weerszijden van de as van de leiding in functie van het bouwjaar en, volgens de voorschriften van het Koninklijk Besluit van 1993, in functie van de diameter van de leiding. Men spreekt van een gereserveerde zone in dewelke alle werken zonder publiek nut eenvoudig verboden zijn. Uitzonderingen hierop zijn zeer uitzonderlijk en zijn in elk geval onderworpen aan een specifieke schriftelijke voorafgaande toelating van Defensie.

De 4(BE)PL Div behandelt de aanvragen die geen invloed hebben op de erfdienstbaarheden (kruising van kabels, leidingen en andere nutsvoorzieningen) terwijl MRInfra tussenkomt voor de andere dossiers (verkavelingen, bouwaanvragen, enz.).

Ondanks de wettelijke voorschriften en de indrukwekkende reeks veiligheidsmaatregelen heeft het recent verleden ons op onaangename wijze duidelijk gemaakt dat ongevallen niet uit te sluiten zijn. Devant la phrase stéréotype "le risque zéro n'existe pas", d'aucuns s'insurgent et crient au dysfonctionnement. Volgens ons is het de samenloop van omstandigheden. Citeren we door elkaar de verouderde gegevens en hun ontoereikende nauwkeurigheid , de economische druk die de werfverantwoordelijken drijft tot het nastreven van een extreem rendement ten nadele van de wettelijke voorschriften, de onwetendheid of zelfs het onbewustzijn van sommige acteurs in deze materie en ten slotte de communicatieproblemen, hoe paradoxaal ook in onze moderne maatschappij.

Deze laatste vaststelling staaft onderhavig initiatief daar jullie dames en heren notarissen en landmeters-experten, professionelen van het vastgoedbeheer, in eerste lijn staan bij dit dagelijks gevecht.

Grote stukken van de NATO pijpleidingen dateren van einde de jaren 1950. De aankoopakten zijn dus ouder dan 30 jaar wat de betrokken zakelijke rechten onttrekt aan de verplichte opsporing van de oorsprong van eigendom. In vele notariële akten, onderzocht in het kader van inbreuken, stelt men vast dat de erfdienstbaarheden geregeld worden door de laconieke zin : "… met alle actieve of passieve erfdienstbaarheden, zichtbaar of verborgen, voortdurend of onderbroken waardoor ze voordeel halen of schade derven …". De eigenaars kunnen altijd proberen voor de tribunalen en gerechtshoven te pleiten dat het daar om een stijl clausule gaat, die geacht is ongeschreven te zijn ... bij een ongeval, dat in het ergste mensenlevens heeft opgeëist, is het onomkeerbare gebeurd.

Sta ons toe, om bij middel van deze publicatie om het volgende te verzoeken:

  • Deze materie zeer ernstig te nemen;
  • Uw cliënten te wijzen op de risico's, de wettelijke verplichtingen en de te volgen procedures;
  • In de dossiers die het vereisen te voldoen aan de voorschriften van de wet van 1965 en haar uitvoeringsbesluiten;
  • U te wenden tot de 4(BE)PL Div indien een dossier een gemeente betreft met pijplijn, waarvan de lijst op blz. hier hernomen wordt.
    Het is beter een opzoeking te veel te verrichten dan één te weinig. Indien geen pijpleiding betrokken is, zult u dit snel te weten komen. Indien integendeel een erfdienstbaarheid in het spel is zal u de inlichtingen bekomen en in voorkomend geval zal u uitgenodigd worden de plaats te bezoeken om over te gaan tot een tegensprekelijke afpaling. Naast het uitvoeren van werken in de omgeving van de NATO pijpleidingen die enkel na deze afpaling kunnen starten, raden wij u aan hetzelfde te doen voor elke activiteit van uwentwege die invloed heeft op een dossier of een akte met betrekking tot de overdracht van een onroerend goed.

Wij zijn ervan overtuigd dat ongevallen geen noodlot zijn dat men moet ondergaan. De 4(BE)PL Div, Defensie en de betrokken aanwonenden rekenen op uw professionalisme.

Jean-Yves Pirlot



En de veiligheid ?

Studies tonen aan dat het transport door ondergrondse hogedruk pijpleidingen de meest efficiënte, economische, betrouwbare en milieuvriendelijke manier is om brandstoffen in bulk te vervoeren over grote afstanden
Om een hoog veiligheidsniveau te waarborgen worden talrijke voorzorgsmaatregelen getroffen.

Het traject van de leiding vermijdt alle risico gebieden. Erkende organismen voeren strenge controles uit tijdens het leggen van de leiding om na te gaan of alles volgens de regels van de kunst gebeurt. De moderne leidingen worden 40 cm dieper gelegd dan vereist door de nationale wetgeving. Op kritische punten (wegkruisingen en toegangen voor zwaar transport, kruispunten, duikers, enz.) wordt deze diepte nog verhoogd en/of worden specifieke beveiligingen voorzien, meestal vloerplaten in gewapend beton of beschermkokers.

Ten einde corrosie te vermijden worden passieve beschermingsmaatregelen getroffen. Aan het product dat vervoerd word door de leidingen worden anti-corrosie additieven toegevoegd die de binnenwanden beschermen. Een bekleding op de buitenwand beschermt tegen externe aanvallen. Daarbij komt nog een actieve bescherming tegen corrosie door een cathodische bescherming dat permanent gevolgd wordt via tele-monitoring en periodieke controles.

De aanwezigheid van het netwerk is afgebakend daar waar nodig en vermeldt het mogelijke gevaar.
De centrale dispatching in Leuven controleert permanent de druk van de lijnen ten einde lekken op te sporen en te reageren in geval van noodzaak. Twee maal per maand worden al de lijnen overvlogen ten einde eventuele afwijkingen, onaangevraagde werken in de nabijheid van de lijnen, of het niet naleven van de erfdienstbaarheden, vast te stellen

Tijdens de uitbating zijn er nog andere preventiemaatregelen zoals 10 jaarlijkse druktesten om de goede staat van de leidingen te controleren, het geïnstrumenteerd borstelen ten einde corrosie op te sporen en te localiseren en aanpassingswerken worden uitgevoerd indien nodig zoals: zakking van de lijn als de bedekking onvoldoende wordt, herstelling ingeval van te ernstige corrosie, omlegging van de lijn in geval van nieuwe verkavelingen , …

Welke zijn de gevaren van de vervoerde producten ?

De vervoerde producten betreffen hoofdzakelijk vliegtuigbrandstof geklasseerd als brandbaar. Het ontploffingsgevaar is dus eerder aan de lage kant (product P2), maar het risico van brand is wel degelijk aanwezig. Wat ons echter het meeste zorgen baart bij lekken, is de eventuele pollutie van de grond en het grondwater. Het gebeurt eveneens dat er dieselolie door de NAVO pijpleidingen vervoerd worden. Het gevaar is hetzelfde in mindere mate (product P3).

Petit cause, grands effets   Petit cause, grands effets


Wettelijke refertes:

Beveiligde zone van 30m (Raadpleging en in voorkomend geval overleg inzake de te nemen maatregelen) KB van 21 september 1988 betreffende de voorschriften en de verplichtingen van raadpleging en informatie bij het uitvoeren van werken in de nabijheid van installaties van vervoer van gasachtige en andere producten door middel van leidingen (B.S. 8 oktober 1988).

Voorbehouden zone, functie van de diameter van de leiding, 6m voor de recente pijpleidingen van de NATO (Verbod van werken, dulden van omheiningen onverminderd de bepalingen van de andere schikkingen). KB van 30 december 1993 tot wijziging van het KB van 25 juli 1967 betreffende de te nemen veiligheidsmaatregelen bij de oprichting en bij de exploitatie van installaties voor vervoer door middel van leidingen van vloeibare koolwaterstoffen (…) (B.S. 3 februari 1994).

Artikel 1 van het besluit van 21 september 1988 bepaalt de werken als volgt: "alle werken die onder, op of boven openbaar domein of particuliere eigendommen worden uitgevoerd en vervoerinstallaties door middel van leidingen kunnen schaden, zoals het bouwen, het afbreken, het aanleggen van draineerbuizen, het ploegen, uitgraven of uitvoeren van grondwerk op een diepte van meer dan vijftig centimeter, het annaarden, het boren, het persen, het inheien van palen of schuttingsplanken, het opstapelen op de grond van zware voorwerpen, het wijzigen van het grondprofiel, het aanplanten van diepwortelende planten, mijn-, graverij- of groefwerken, het verkeer met zware werktuigen buiten de hiervoor aangelegde wegen, het gebruik van springstoffen";

De akten m.b.t. de aankoop van ondergrondse inneming en vestiging van erfdienstbaarheden bepalen bovendien: ...Een erfdienstbaarheid van toe- en doorgang wordt, ten voordele van de verkochte ondergrond, op de bovengrond van de voren beschreven strook grond gevestigd.

Deze erfdienstbaarheid zal derwijze uitgeoefend worden dat de te plaatsen leiding ten allen tijde langs de bovengrond bewaakt, onderhouden en, in voorkomend geval vervangen kan worden.

Tranchée

Er wordt insgelijks, ten titel van erfdienstbaarheid ten voordele van de verkochte ondergrond bedongen dat de eigenaars van de bovengrond

  • geen constructies zullen mogen oprichten
  • geen wegen, noch toegangswegen zullen mogen aanleggen
  • deze (toegangs)wegen niet zullen mogen verharden
  • noch beplantingen noch zaaiingen zullen mogen uitvoeren, met uitzondering van seizoengewassen
  • geen bomen zullen mogen planten of laten groeien, zelfs natuurlijke zaailingen
  • geen materiaal zullen mogen opslaan
  • geen werken zullen mogen uitvoeren van gelijk welke aard, op minder dan drie meter van weerskanten van de as de leiding, noch het peil van de grond boven de non aedificandi zone, al ware het op een tijdelijke manier, mogen wijzigen zonder toelating van de bevoegde militaire overheid.


In geval van overtreding tegen de bedingen die voorafgaan zullen de Staat of zijn rechtverkrijgenden het recht hebben zonder voorafgaande ingebrekestelling,

  • de opgerichte constructies af te breken
  • de opgestapelde stoffen te verwijderen
  • de beplantingen met inbegrip van het wortelgestel te verwijderen
  • de niet toegelaten bedekking weg te nemen
  • de plaats in haar vroegere toestand te herstellen, het al op kosten van de overtreders, onverminderd de schadevergoeding waartoe die overtredingen aanleiding zouden kunnen geven.



Principeschema


Doorsnede van een NATO pijplijn. Gelieve te willen noteren dat deze doorsnede theoretisch is. In geen enkel geval mogen werken aangevat worden zonder voorafgaande raadpleging van de veiligheidsdienst. Daar waar de oude leidingen meestal op een diepte van 60 à 80cm onder het maaiveld liggen, zitten de recentere meestal op 1.20m. Dit zijn theoretische dieptes, voornamelijk door erosie of onrechtmatige aanpassingen van het grondprofiel kan de diepte veel geringer zijn. De beschermde zone bedraagt vijftien meter langs weerszijden van de leiding (overleg verplicht voor de coördinatie van de werken) daar waar de beschermde zone (zone non aedificandi waar alle aanpassingen zonder voorafgaande schriftelijke toelating verboden zijn) zich van 2 tot 3m links en rechts van de as uitstrekt.


Contactadressen:

Voor GRATIS afpaling voorafgaand aan werken of overdrachten:

Foto inspecteurs van links naar rechts
Marc Tits
Lucia Storm
Dirk Horemans
Jean-Marie Grooteclaes
Michel Verbeek

4(BE)PL Div
Veiligheidsdienst
Tarweschoofkaserne
Parkstraat 36
3000 LEUVEN

pipeline.inspection@4pldiv.be
Telefoon: 016/248.642 - 643
Fax: 016/248.607

Voor alle vragen met betrekking tot een militaire erfdienstbaarheid in het algemeen of de pijpleidingen in het bijzonder

Defensie
Algemene Directie Material Resources
Divisie Infrastructuur - Sectie Beheer
Ondersectie Geomatica
Eversestraat 1
1140 BRUSSEL
geomatics@mil.be

Telefoon: 02/701.62.85
Fax: 02/701.31.00



 


Nombre de visite


Copyright © UBG-BUL.



 
Page générée en:
0.04172 secondes
IP: 38.107.191.91 - US